గోదావరి భారతదేశపు అత్యంత పవిత్ర నదులలో ఒకటి — భక్తులు దీన్ని ఆదరంగా “దక్షిణ గంగ” అని పిలుస్తారు. మహారాష్ట్రలోని త్ర్యంబకేశ్వరం వద్ద శివుని పాదాల నుండి ఉద్భవించిన ఈ నది, తూర్పు దిశగా 1,465 కిలోమీటర్ల దూరం ప్రవహించి బంగాళాఖాతంలో సంగమిస్తుంది. తన తీరాన ఉన్న ప్రతి క్షేత్రానికి, గ్రామానికి ఆధ్యాత్మిక శక్తిని అందిస్తూ ప్రవహిస్తుంది.

స్కంద పురాణం, బ్రహ్మ పురాణం, వాయు పురాణం — ఇవన్నీ ఒక శుభ తిథి నాడు గోదావరిలో స్నానం చేస్తే ప్రయాగలో కుంభస్నానం చేసినంత పుణ్యం లభిస్తుందని ప్రకటిస్తాయి. ఈ నదిని “నిత్య పుణ్యా” అని అభివర్ణిస్తారు — కాలం, ఋతువులతో సంబంధం లేకుండా ఎల్లప్పుడూ పవిత్రతను కలిగి ఉంటుంది.

పితృ కర్మకు ప్రాముఖ్యత

పితృ కర్మలకు సిఫారసు చేయబడిన అన్ని తీర్థాలలో, దక్కన్ ప్రాంతంలో గోదావరికి సాటి వచ్చేది లేదు. మహాభారతం (అరణ్య పర్వం) గోదావరీ తీరాన్ని మహాతీర్థంగా గుర్తిస్తుంది — ఇక్కడ ఒక్కసారి తర్పణం, పిండప్రదానం, శ్రాద్ధం చేసినా ఏడు తరాల పితరులకు ముక్తి లభిస్తుంది. రాజమండ్రిలోని “దత్త ముక్తి క్షేత్రం” అనే పేరే ఈ వాగ్దానాన్ని తెలియజేస్తుంది: దత్త (ముక్తినిచ్చు ప్రభువు), ముక్తి (విమోచనం), క్షేత్రం (పవిత్ర భూమి).

శ్రీరాముడు, సీతమ్మ, లక్ష్మణుడు వనవాస కాలంలో రాజమండ్రి వద్ద గోదావరి జలాలను స్పృశించారని చెబుతారు. కనుక ఈ నది శైవ, వైష్ణవ పవిత్ర చరిత్రల రెండింటినీ తనలో నింపుకుంది.

వార్షిక పుష్కరాలు

బృహస్పతి సింహరాశిలో ప్రవేశించినప్పుడు పన్నెండేళ్లకు ఒకసారి జరిగే గోదావరి పుష్కరాలు దక్షిణ భారతదేశంలో ఏ నదిపైనైనా జరిగే అతిపెద్ద భక్తుల సమాహారం. పుష్కరాల సమయంలో పితృ తర్పణం చేయడం వల్ల మధ్యస్థితిలో సంచరించే ఆత్మలకు “ప్రేత ముక్తి” తప్పక లభిస్తుందని విశ్వసిస్తారు. ఈ పుష్కర కాలంలో జరిగే ఆచారాలను నిర్వహించడంలో శ్రీ దత్త ముక్తి క్షేత్రం ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది.

← పరిచయం